Gỡ nút thắt vay vốn, tăng cơ hội mua nhà ở xã hội tại Hà Nội

HĐND TP Hà Nội đề nghị nghiên cứu cơ chế hỗ trợ tài chính, trong đó xem xét nới điều kiện vay vốn để người thu nhập thấp có thể dễ dàng tiếp cận nhà ở xã hội.

Đề xuất được Ban Đô thị HĐND TP Hà Nội đưa ra trong báo cáo kết quả giám sát việc phát triển nhà ở xã hội và nhà tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng từ ngày 1/8/2024 đến nay.

Điều kiện vay vốn còn là rào cản

Theo kết quả giám sát, điều kiện vay vốn và thủ tục chuẩn bị dự án đang là những vấn đề lớn ảnh hưởng đến tiến độ phát triển nhà ở xã hội trên địa bàn.

Thực tế cho thấy vẫn có trường hợp người có thu nhập và khả năng tài chính tốt tiếp cận được nhà ở xã hội, trong khi một bộ phận người thu nhập thấp lại gặp khó khăn do không đủ hồ sơ chứng minh điều kiện.

Các chương trình tín dụng ưu đãi cũng chưa phát huy hiệu quả như kỳ vọng khi điều kiện vay còn chặt chẽ, khiến quá trình giải ngân cho cả chủ đầu tư và người mua kéo dài.

Những vướng mắc được chỉ ra:

• Người mua phải chứng minh điều kiện về nhà ở và thu nhập.
• Việc xin xác nhận tại UBND hoặc Công an cấp xã còn gặp nhiều khó khăn.
• Một số cơ quan chưa có dữ liệu để đối chiếu, dẫn đến việc xác nhận hồ sơ chậm.
• Điều kiện tín dụng còn khá chặt chẽ đối với người thu nhập thấp.
• Các gói vay ưu đãi chưa thực sự ổn định và dài hạn.

Một dự án NOXH tại Hà Nội

Từ thực tế trên, Đoàn giám sát đề nghị UBND thành phố nghiên cứu, kiến nghị các bộ, ngành tham mưu Chính phủ xây dựng cơ chế hỗ trợ tài chính phù hợp cho doanh nghiệp và người dân.

Trong đó, điều kiện vay đối với người thu nhập thấp cần được nghiên cứu theo hướng dễ tiếp cận hơn, đồng thời hình thành các gói tín dụng ưu đãi ổn định, dài hạn cho cả chủ đầu tư và người có nhu cầu mua, thuê nhà ở xã hội.

Nhiều dự án vẫn chậm triển khai

Báo cáo giám sát cũng cho thấy số lượng dự án đang thực sự triển khai thi công vẫn còn thấp so với tổng số dự án đã được chấp thuận đầu tư.

Một số dự án được cho là khởi công khi chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện thực tế. Có trường hợp mới giải phóng mặt bằng khoảng 70–80%, phần diện tích còn lại chưa được xử lý dứt điểm, dẫn đến tình trạng mặt bằng bị chia cắt.

Một số nguyên nhân chính:

• Quy trình chấp thuận đầu tư và lựa chọn chủ đầu tư kéo dài.
• Thời gian hoàn tất thủ tục tại một số dự án có thể mất 1–2 năm.
• Công tác giải phóng mặt bằng chưa đồng bộ.
• Một số chủ đầu tư chịu áp lực tiến độ nên triển khai khởi công sớm.
• Quỹ đất dành cho phát triển nhà ở xã hội chưa được khai thác hiệu quả.

Để tháo gỡ, UBND TP Hà Nội được đề nghị rà soát quỹ đất, chủ động giải phóng mặt bằng và nghiên cứu đơn giản hóa các thủ tục liên quan.

Thành phố cũng được đề xuất nghiên cứu cơ chế chuyển đổi linh hoạt giữa nhà ở xã hội, nhà tái định cư và các quỹ nhà khác, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực đất đai.

Sở Xây dựng được giao nghiên cứu cắt giảm hoặc đơn giản hóa một số thủ tục hành chính, trong đó có thủ tục chấp thuận bán nhà ở hình thành trong tương lai và cấp phép xây dựng nhà ở xã hội.

Hà Nội cần khoảng 375.000 căn nhà ở xã hội

Theo kết quả điều tra, thống kê giai đoạn 2026–2030, nhu cầu nhà ở xã hội tại Hà Nội dự kiến khoảng 375.000 căn.

Trong kế hoạch phát triển nhà ở đến năm 2030, thành phố đặt mục tiêu cấp độ 1 là hoàn thành tối thiểu 120.000 căn nhà ở xã hội.

Đến nay, Hà Nội đã hoàn thành khoảng 101.300 căn, tương đương khoảng 85% mục tiêu đề ra.

Việc nghiên cứu nới điều kiện vay vốn, đơn giản hóa thủ tục và đẩy nhanh tiến độ các dự án được kỳ vọng sẽ giúp nguồn cung nhà ở xã hội tiếp tục được mở rộng, đồng thời tăng khả năng tiếp cận nhà ở của nhóm người thu nhập thấp tại Thủ đô.